تجربه نشان داده است که وضعیت فرزندان بعد از جدایی، مهمترین نگرانی والدین میباشد. سوالهایی مثل:
- فرزندان چه میشوند؟
- با کدام والد زندگی میکنند؟
- چه زمانی والد دیگر را میبینند؟
- چه کسی درباره مدرسه، درمان و مسائل مهم زندگیشان تصمیم میگیرد؟
اگر این سؤالها ذهن شما را هم درگیر کرده است، مطالبی را که در این صفحه نوشتم، حتما بخوانید.
من مانا قدیریان هستم، وکیل خانواده در سیدنی. در این صفحه به زبان ساده توضیح میدهم که قانون استرالیا درباره فرزندان پس از جدایی چه میگوید، دادگاه چه چیزهایی را بررسی میکند، و چطور میتوانید بهترین نتیجه را برای فرزندتان به دست بیاورید.
سوالات متداول حضانت فرزندان
- سوءتفاهم رایج درباره حضانت فرزند
- تغییرات قانون ۲۰۲۴ چه میگوید؟
- چه چیزهایی برای دادگاه مهم است؟
- فرق مسئولیت فرزند و گذراندن وقت چیست؟
- آیا زمان بین والدین مساوی تقسیم میشود؟
- چطور میتوان به توافق رسید؟
- بخاطر ایرانی بودنم شرایط ویژهای دارم
- چند نکته مهم درباره حضانت
- با من صحبت کنید
سوءتفاهم رایج درباره حضانت فرزند در استرالیا
خیلی از والدینی که ملاقات میکنم، فکر میکنند که در استرالیا هر دو والد به طور خودکار حق برابر برای وقت گذراندن با فرزند دارند — مثلاً یک هفته با مادر، یک هفته با پدر. این تفکر اشتباه است.
قانون خانواده در استرالیا، بخصوص بعد از تغییرات مهمی که از ماه می ۲۰۲۴ اجرا شد، هیچ فرمول ثابتی برای تقسیم زمان فرزند با پدر یا مادر ندارد. دادگاه به دنبال این نیست که به هر دو والد سهم برابری از وقت فرزند بدهد یا اینکه یکی از والدین را تنبیه و دیگری را پاداش دهد. تنها معیار دادگاه این است که چه برنامهریزی برای کودک بهترین است.
تغییرات قانونی ماه می ۲۰۲۴
از ۶ می ۲۰۲۴، یک تغییر مهم در قانون خانواده استرالیا اجرا شد: قانون مسئولیت برابر و مشترک والدین حذف شد.
قبلاً از این قانون، پیشفرض دادگاه این بود که هر دو والد باید به طور مساوی در تصمیمگیریهای مهم و آینده فرزند نقش داشته باشند. الان دیگر این فرض وجود ندارد. دادگاه هر پرونده را به طور جداگانه بررسی و بر اساس شرایط واقعی همان خانواده برای حضانت فرزند تصمیم میگیرد..
این تغییر قانون بخصوص در پروندههایی که خشونت خانوادگی یا نگرانیهای ایمنی کودک وجود دارد، اهمیت زیادی دارد.
چه فاکتورهایی برای دادگاه مهم است؟
دادگاه خانواده استرالیا در تصمیمگیری درباره فرزندان به عوامل متعددی توجه میکند:
مهمترین معیار: امنیت فرزند
دادگاه بررسی میکند که کودک چقدر در برابر خشونتهای خانوادگی، سوءاستفادها و بیتوجهی محافظت میشود. اگر کوچکترین نگرانی برای ایمنی فرزند وجود داشته باشد، این موضوع از همان ابتدا در مرکز توجه دادگاه قرار میگیرد.
نظر کودک
دادگاه ممکن است نظر کودک را هم در نظر بگیرد، اما کودک تصمیمگیرنده پرونده نیست. نظر کودک با توجه به سن و بلوغ فکری او بررسی میشود. معمولا هر چقدر کودک بزرگتر باشد، نظرش مهمتر خواهد بود.
نیازهای کودک
نیازهای رشدی، عاطفی، روانی، فرهنگی و آموزشی کودک همه در نظر گرفته میشوند. مدرسه او، سلامت جسمانی، برنامه روزانه، ثبات، هویت و احساس امنیت کودک، همه بررسی خواهند شد و همه در تصمیم دادگاه اثر خواهند داشت.
توانایی والد
اینکه کدام والد فرزند را بیشتر دوست دارد، برای دادگاه کافی نیست. دادگاه باید ببیند که آیا والدین میتوانند محیطی امن و پایدار، متناسب با نیازهای کودک فراهم کنند یا نه.
رابطه با افراد مهم
بستگی و رابطه احساسی خود کودک نیز با تمام اعضای خانواده بررسی خواهد شد: والدین، خواهر و برادر، پدربزرگ و مادربزرگ و دیگر اعضای نزدیک. اما فقط تا جایی که آن رابطه برای کودک امن و مفید باشد.
فراموش نکنیم که در دادگاه خانواده در استرالیا، اول مصلحت کودک در نظر گرفته میشود.
با کمک من می توانید به توافقی برسید که هم برای فرزندتان شما مناسب است و هم قابل اجرا در دراز مدت. حقوق خانواده تخصص اصلی من است.
‘مسئولیت در قبال فرزند’ با ‘وقت گذراندن با فرزند’ فرق دارد
این یکی از مهمترین تفاوتهایی است که خیلی از والدین از آن بیخبرند.
مسئولیت والدینی (Parental Responsibility)
یعنی اختیار تصمیمگیری درباره مسائل مهم و بلندمدت زندگی کودک — مثل تحصیل، سلامت، مذهب، فرهنگ و تغییر محل زندگی.
وقت گذراندن با فرزند (Time)
که موضوع جداگانهای است: یعنی کودک کی، کجا و چقدر با والد زندگی میکند یا او را میبیند.
این دو مسئولیت کاملاً متفاوت هستند. مثلاً ممکن است که هر دو والد در تصمیمگیریهای مهم شریک باشند، اما کودک به دلایل عملی، مثل فاصله خانه تا مدرسه، بیشتر اقات با یکی از آنها زندگی کند.
آیا زمان بین پدر و مادر مساوی تقسیم میشود؟
یکی از رایجترین سوءتفاهمها این است که کودک باید یک هفته با یک والد و هفته بعد با والد دیگر باشد. در حقوق خانواده استرالیا چنین الزامی وجود ندارد.
دادگاه بررسی میکند که آیا زمان برابر واقعاً به نفع این کودک خاص است و آیا از نظر عملی قابل اجراست. عواملی مثل سن کودک، محل مدرسه، فاصله بین خانههای والدین، برنامه کاری هر والد، توانایی آنها در ارتباط محترمانه با هم، و هرگونه نگرانی ایمنی، همه روی این تصمیم تأثیر میگذارند.
برای بعضی خانوادهها زمان برابر یا زمان قابل توجه با هر دو والد مفید و قابل اجراست. برای بعضی خانوادهها، همین مدل میتواند کودک را خسته، مضطرب یا درگیر تنش دائمی بین والدین کند.
راههای رسیدن به توافق
توافق مستقیم بین والدین
بهترین و کماسترسترین روش حضانت فرزندان این است که والدین با در نظر گرفتن نیازهای فرزند، با هم به توافق برسند. این توافق باید به شکل قانونی ثبت میشود تا اعتبار داشته باشد.
طرح والدینی (Parenting Plan)
یک توافقنامه مکتوب بین والدین است که جزئیات برنامه و زمانبندی فرزند را مشخص میکند. این سند قانوناً ضروری نیست، اما میتواند مبنای خوبی برای ثبت رسمی توافق بعدی میباشد.
دستور والدینی (Parenting Orders)
اگر بخواهید توافقتان قدرت قانونی داشته باشد، باید از دادگاه دستور والدینی (Parenting Orders) بگیرید. این دستور میتواند با توافق هر دو طرف صادر شود — لازم نیست حتماً اختلافی وجود داشته باشد.
میانجیگری خانوادگی (Family Dispute Resolution)
در بیشتر موارد، قبل از رفتن به دادگاه، والدین باید میانجیگری خانوادگی را امتحان کنند. این میانجیگری گاهی کمک میکند که بدون نیاز به دادگاه، به توافق برسید.
دادگاه
اگر هیچ توافقی انجام نشد یا نگرانی ایمنی کودک هنوز وجود داشت، پرونده به دادگاه میرود. دادگاه ممکن است از گزارش یک کارشناس خانواده یا یک وکیل مستقل هم کمک بگیرد.
شرایط ویژه بخاطر ایرانی بودن
وقتی یکی از والدین در ایران است
این یکی از پیچیدهترین حالتهای جدایی یا طلاق در استرالیا میباشد. ملاقات با والد مقیم ایران، نحوه ارتباط کودک با او و شرایط سفر به ایران — همه اینها باید در توافق یا دستور دادگاه به صراحت مشخص شوند.
نگرانی از خروج فرزند از استرالیا
اگر نگران این هستید که همسرتان فرزند را بدون اجازه شما به ایران یا کشور دیگری ببرد، باید فوری اقدام کنید. دادگاه میتواند دستوری صادر کند که از خروج فرزند از استرالیا جلوگیری شود، مثل ضبط پاسپورت فرزند.
نگرانی از خروج فرزند از استرالیا، اهمیت ویژهای دارد چون ایران عضو کنوانسیون لاهه که در مورد ربوده شدن بینالمللی کودک میباشد، نیست. و این قضیه بازگرداندن فرزند از ایران را بسیار سختتر میکند.
هویت فرهنگی فرزند
اگر فرزند، هویت ایرانی داشته باشد، میزان احتیاج و ارتباط او با زبان، فرهنگ و خانواده ایرانیاش هم بررسی شده و میتواند در تصمیم دادگاه اهمیت داشته باشد.
چند نکته مهم
هر چه زودتر اقدام کنید
اگر نگران امنیت کودک هستید یا خطری برای او حس میکنید، منتظر پروسه پرونده نشوید. دادگاه قادر است که در هر زمانی که تشخیص دهد، دستورات موقت و فوری صادر کند.
مدرک جمع کنید
هر چیزی که به نگرانیهای شما مربوط میشود: پیامها، ایمیلها، گزارشهای پزشکی، عکسها، همه را نگه دارید.
پرونده با مدرک ساخته میشود، نه با احساسات
دادگاه به مدرک توجه میکند. حمله کردن به والد دیگر یا تکرار این جمله که «من مادر بهتری هستم» یا «من پدر بهتری هستم» پرونده شما را قویتر نمیکند. آنچه مهم است این است که نشان دهید چه برنامهریزی واقعاً به نفع فرزندتان است.
توافق شفاهی کافی نیست
هر توافقی که با همسرتان دارید، باید به شکل قانونی ثبت شود تا قابل اجرا باشد.
با من صحبت کنید
اگر سؤالی در مورد حضانت فرزند خود در استرالیا دارید، یا نمیدانید از کجا شروع کنید، همین امروز با من تماس بگیرید. مشاوره اولیه به فارسی و کاملاً محرمانه میباشد و هیچ تعهدی برای شما ایجاد نمیکند.
حضانت فرزندان در استرالیا از حساسترین و مهمترین موضوعاتی هستند که در طول یک جدایی پیش میآیند. هدف من این است که شما به توافقی برسید که هم به نفع فرزندتان باشد و طوری باشد که بتوانید سالها آن را اجرا کنید.
